جنگ های مغول و افغان

جنگ های مغول-افغان یک سلسله درگیری های نظامی بین امپراطوری مغول و نهادهای مختلف افغان بود که از گروه های قبیله ای گرفته تا قدرت های منطقه ای تاسیس شده بود.^[1]EnglishThe Mughal-Afghan Wars were a series of military conflicts between the Mughal Empire and various Afghan entities, ranging from tribal groups to established regional powers.پښتود مغلو او افغانانو جګړې د مغلو امپراتورۍ او مختلفو افغاني ادارو ترمنځ د پوځي شخړو لړۍ وه، چې له قبایلي ډلو څخه نیولې تر سیمه ییزو ځواکونو پورې وې.دریجنگ های مغول-افغان یک سلسله درگیری های نظامی بین امپراطوری مغول و نهادهای مختلف افغان بود که از گروه های قبیله ای گرفته تا قدرت های منطقه ای تاسیس شده بود. این درگیری ها در طول قرن ها رخ داد زیرا دولت مغول نفوذ خود را به مرز شمال غربی و تپه های افغانستان گسترش داد.^[1]^[4]EnglishThese conflicts occurred over centuries as the Mughal state expanded its influence into the northwestern frontier and the Afghan highlands.پښتودا شخړې د پیړیو په اوږدو کې پیښ شوي ځکه چې د مغل دولت خپل نفوذ شمال لویدیز پولې او افغان غرونو ته پراخ کړ.دریاین درگیری ها در طول قرن ها رخ داد زیرا دولت مغول نفوذ خود را به مرز شمال غربی و تپه های افغانستان گسترش داد. این جنگ ها با یک چرخه پیچیده از گسترش، مقاومت و دوره های همکاری مشخص شدند که به طور قابل توجهی مرزهای سیاسی و فرهنگی بین شبه قاره هند و افغانستان را شکل داد.^[4]EnglishThe wars were characterized by a complex cycle of expansion, resistance, and periods of cooperation, significantly shaping the political and cultural boundaries between the Indian subcontinent and Afghanistan.پښتوجنګونه د پراختیا، مقاومت، او همکارۍ دورې پیچلي دورې لخوا مشخص شوي، چې د هند د برصغیر او افغانستان ترمینځ سیاسي او کلتوري پولې په پام کې نیسي.دریاین جنگ ها با یک چرخه پیچیده از گسترش، مقاومت و دوره های همکاری مشخص شدند که به طور قابل توجهی مرزهای سیاسی و فرهنگی بین شبه قاره هند و افغانستان را شکل داد. افغان ها برای حفاظت از استقلال خود تلاش کردند و در مقابل گسترش مغول ها مقاومت کردند در حالیکه مغول ها برای گسترش امپراطوری خود و کنترل منطقه تلاش کردند.^[1]EnglishThe Afghans struggled to protect their independence and resisted Mughal expansion while the Mughals worked to enlarge their empire and take control of the area.پښتوافغانانو د خپلې خپلواکۍ د ساتنې لپاره مبارزه وکړه او د مغلو د پراختیا سره یې مقاومت وکړ پداسې حال کې چې مغلو د خپل امپراتورۍ پراخولو او د سیمې کنټرول ترلاسه کولو لپاره کار کوه.دریافغان ها برای حفاظت از استقلال خود تلاش کردند و در مقابل گسترش مغول ها مقاومت کردند در حالیکه مغول ها برای گسترش امپراطوری خود و کنترل منطقه تلاش کردند.

خلاصه ای از درگیری ها

امپراطوری مغول یک امپراطوری مدرن اولیه در آسیای جنوبی بود که بیشتر شمال هند را اداره می کرد.^[2]EnglishThe Mughal Empire was an early modern empire in South Asia that ruled much of northern India.پښتود مغلو امپراتورۍ په جنوبي اسیا کې یوه لومړنۍ عصري امپراتورۍ وه چې د شمالي هند په لویه برخه واکمن وه.دریامپراطوری مغول یک امپراطوری مدرن اولیه در آسیای جنوبی بود که بیشتر شمال هند را اداره می کرد. سرحدات اوج امپراطوری تا حاشیه های بیرونی حوضه رودخانه ایندوس در غرب و شمال افغانستان در شمال غربی گسترش یافت.^[3]^[10]EnglishThe empire's peak borders extended to the outer fringes of the Indus River Basin in the west and northern Afghanistan in the northwest.پښتود امپراتورۍ لوړې پولې په لویدیځ کې د هند سیند حوض او په شمال لویدیز کې د افغانستان شمال ته غزیدلي.دریسرحدات اوج امپراطوری تا حاشیه های بیرونی حوضه رودخانه ایندوس در غرب و شمال افغانستان در شمال غربی گسترش یافت. تغییرات قابل توجهی در این دوره رخ داد، از جمله ضمیمه پادشاهی لودی توسط امپراطوری مغول در سال ۱۵۲۶.^[1]EnglishSignificant territorial changes occurred during this period, including the annexation of the Lodi kingdom by the Mughal Empire in 1526.پښتوپدې دوره کې د پام وړ ځمکنۍ بدلونونه پیښ شوي، پشمول په ۱۵۲۶ کې د مغل امپراتورۍ لخوا د لودي سلطنت ضمیمه کول.دریتغییرات قابل توجهی در این دوره رخ داد، از جمله ضمیمه پادشاهی لودی توسط امپراطوری مغول در سال ۱۵۲۶. دامنه های سور و کرانی بعداً بین سال های ۱۵۵۶ و ۱۵۷۶ ضمیمه شدند.^[1]EnglishThe Sur and Karrani domains were subsequently annexed between 1556 and 1576.پښتود سور او کراني ډومینونه وروسته د ۱۵۵۶ او ۱۵۷۶ ترمینځ ضمیمه شوي.دریدامنه های سور و کرانی بعداً بین سال های ۱۵۵۶ و ۱۵۷۶ ضمیمه شدند. بین سال های ۱۷۴۸ تا ۱۷۶۱، افغان های دورانی کنترول افغانستان و همچنین بخش هایی از پاکستان و هند امروزی را به دست گرفتند.^[1]EnglishBetween 1748 and 1761, Durrani Afghans seized control of Afghanistan as well as parts of modern-day Pakistan and India.پښتود ۱۷۴۸ او ۱۷۶۱ ترمنځ، د دراني افغانانو د افغانستان او همدارنګه د ننني پاکستان او هند د ځینو برخو کنټرول واخیست.دریبین سال های ۱۷۴۸ تا ۱۷۶۱، افغان های دورانی کنترول افغانستان و همچنین بخش هایی از پاکستان و هند امروزی را به دست گرفتند. امپراطوری توسط بابر تاسیس شد که دهلی را در ۱۵۲۶ تصرف کرد.^[3]EnglishThe empire was founded by Babur, who captured Delhi in 1526.پښتوامپراتورۍ د بابر لخوا تاسیس شوې، چا چې په ۱۵۲۶ کې ډیلي ونیوله.دریامپراطوری توسط بابر تاسیس شد که دهلی را در ۱۵۲۶ تصرف کرد.

جنگ های اولیه و گسترش مغول ها

در دوره اولیه حکومت مغول، امپراطوری تاثیر قابل توجهی در سراسر شمال هند و افغانستان داشت.^[4]EnglishDuring the early period of Mughal rule, the empire exerted significant influence across North India and Afghanistan.پښتود مغلو د واکمنۍ په لومړنۍ دوره کې، امپراتورۍ په شمالي هند او افغانستان کې د پام وړ نفوذ درلود.دریدر دوره اولیه حکومت مغول، امپراطوری تاثیر قابل توجهی در سراسر شمال هند و افغانستان داشت. افسران مغول اقدامات نظامی در مرز شمالی افغانستان مانند حمله به بدخشان را با استفاده از نیرو های گوربند آغاز کردند.^[5]EnglishMughal officers initiated military actions on the northern frontier of Afghanistan, such as the invasion of Badakhshan, using forces from Ghorband.پښتود مغلو افسرانو د افغانستان په شمالي سرحد کې پوځي عملیات پیل کړل، لکه د بدخشان یرغل، د ګوربند څخه د ځواکونو په کارولو سره.دریافسران مغول اقدامات نظامی در مرز شمالی افغانستان مانند حمله به بدخشان را با استفاده از نیرو های گوربند آغاز کردند. بابر در سال ۱۵۰۴ کابل را تصرف کرد و از آن به عنوان یک پایگاه برای فتح هند استفاده کرد.^[7]^[11]EnglishBabur seized Kabul in 1504, using it as a base for his eventual conquest of India.پښتوبابر په ۱۵۰۴ کې کابل ونیو، دا د هند د خپل وروستي فتح لپاره د اډې په توګه کاروي.دریبابر در سال ۱۵۰۴ کابل را تصرف کرد و از آن به عنوان یک پایگاه برای فتح هند استفاده کرد. فاز اول جنگ مغول و جنگ افغانستان (۱۹۷۸ تا ۱۹۹۲) در سال ۱۵۲۶ بین امپراطوری مغول بابر و سلسله لودی سلطنتی دهلی آغاز شد.^[1]EnglishThe first phase of the Mughal-Afghan War began in 1526 between Babur's fledgling Mughal Empire and the Delhi Sultanate's Lodi dynasty.پښتود مغلو او افغانانو د افغانستان جګړه (۱۹۷۸ تر ۱۹۹۲) لومړی پړاو په ۱۵۲۶ کال کې د بابر د مغلو د امپراتورۍ او د ډهلي د سلطانۍ د لودي د کورنۍ ترمنځ پیل شو.دریفاز اول جنگ مغول و جنگ افغانستان (۱۹۷۸ تا ۱۹۹۲) در سال ۱۵۲۶ بین امپراطوری مغول بابر و سلسله لودی سلطنتی دهلی آغاز شد. در ۲۱ اپریل ۱۵۲۶، بابر ارتش خود را از گذرگاه های کوهستانی هندوکش عبور داد تا در اولین نبرد پانیپات بر ارتش های سلسله لودی غلبه کند.^[1]^[12]EnglishOn April 21, 1526, Babur led his army across the Hindu Kush mountain passes to overcome the Lodi dynasty's armies at the first Battle of Panipat.پښتود اپریل په ۲۱، ۱۵۲۶ کې، بابر د پاني پت په لومړۍ جګړه کې د لودي سلسله د لښکرو ماتولو لپاره خپل لښکر د هندوکش غرونو له لارې رهبري کړ.دریدر ۲۱ اپریل ۱۵۲۶، بابر ارتش خود را از گذرگاه های کوهستانی هندوکش عبور داد تا در اولین نبرد پانیپات بر ارتش های سلسله لودی غلبه کند. قدرت آتش و انضباط برتر ارتش مغول ها و همچنین دسترسی آن ها به سلاح های پیشرفته مانند موشک ها و توپخانه، نیروهای لودی را ناتوان کرد.^[1]EnglishThe Mughal army's superior firepower and discipline, as well as its access to cutting-edge weapons like muskets and artillery, rendered the Lodi forces helpless.پښتود مغل پوځ غوره اور ځواک او نظم، او همدارنګه د عصري وسلو لکه موسکټونو او توپونو ته لاسرسی، د لودي ځواکونه بې وسه کړل.دریقدرت آتش و انضباط برتر ارتش مغول ها و همچنین دسترسی آن ها به سلاح های پیشرفته مانند موشک ها و توپخانه، نیروهای لودی را ناتوان کرد. در جریان این درگیری، سلطان لودی ابراهیم لودی در جنگ کشته شد و بابر دیلی و بخش هایی از شمال هند را تحت کنترول خود قرار داد.^[1]^[1]^[13]EnglishDuring the conflict, the Lodi Sultan Ibrahim Lodi was killed in action, and Babur took control of Delhi and parts of northern India.پښتود جګړې په جریان کې، د لودي سلطان ابراهیم لودي په عمل کې ووژل شو، او بابر د ډیلي او د شمالي هند برخو کنټرول واخیست.دریدر جریان این درگیری، سلطان لودی ابراهیم لودی در جنگ کشته شد و بابر دیلی و بخش هایی از شمال هند را تحت کنترول خود قرار داد.

مقاومت و جنگ های قبیله ای

درگیری ها شامل قدرت های مختلف منطقه ای، از جمله رئیس یوسفزایی و قبیله های شینواری بود.^[1]EnglishThe conflicts involved various regional powers, including the Yusufzai Chieftaincy and the Shinwari tribes.پښتوپه جګړو کې د یوسفزۍ مشرۍ او شینواري قومونو په ګډون مختلف سیمه ایز ځواکونه شامل وو.دریدرگیری ها شامل قدرت های مختلف منطقه ای، از جمله رئیس یوسفزایی و قبیله های شینواری بود. سایر جنگجویان مهم شامل امپراطوری سور، سلطنت مالوا و سلطنت بنگال بودند.EnglishOther significant belligerents included the Sur Empire, Malwa Sultanate, and the Bengal Sultanate (Karrani dynasty).پښتونورو مهمو جنګیالیو کې د سور امپراتورۍ، مالوا سلطانیت، او د بنګال سلطانیت شامل دي.دریسایر جنگجویان مهم شامل امپراطوری سور، سلطنت مالوا و سلطنت بنگال بودند. (سلسله کرانی ها)^[1] سلسله امپراطوری دورانی و سلسله بارو-بویان نوهانی نیز در این مبارزات قدرت منطقه ای شرکت کردند.^[1]EnglishThe Durrani Empire and the Baro-Bhuyan Noohani dynasty also participated in these regional power struggles.پښتو(د کراني سلسله) د دراني امپراتورۍ او د بارو - بوهان نوهاني سلسله هم د دې سیمه ایز ځواک مبارزې کې برخه اخیستې وه.دری(سلسله کرانی ها) سلسله امپراطوری دورانی و سلسله بارو-بویان نوهانی نیز در این مبارزات قدرت منطقه ای شرکت کردند. این جنگ ها اغلب شامل شخصیت های برجسته مانند احمد شاه درانی می شد.^[16]EnglishThese wars often involved prominent figures such as Ahmad Shah Durrani.پښتوپه دې جګړو کې اکثرا د احمد شاه دراني په څیر مشهور شخصیتونه شامل وو.دریاین جنگ ها اغلب شامل شخصیت های برجسته مانند احمد شاه درانی می شد.

روابط و نزدیک سازی

روابط مغول-افغانی با یک ترکیب پیچیده از درگیری ها و همکاری ها مشخص می شد.^[4]^[14]EnglishMughal-Afghan relations were characterized by a complex mix of conflict and cooperation.پښتود مغلو او افغانانو اړیکې د شخړې او همکارۍ په یوه پیچلي ترکیب کې وې.دریروابط مغول-افغانی با یک ترکیب پیچیده از درگیری ها و همکاری ها مشخص می شد. در نقاط مختلف، نمونه هایی از نزدیک شدن وجود داشت، مانند نزدیک شدن ختاک و مغل.^[4]^[6]EnglishAt various points, there were instances of rapprochement, such as the Khattak-Mughal rapprochement.پښتوپه بیلابیلو ځایونو کې، د نږدې کیدو مثالونه شتون درلود، لکه د خټک - مغل نږدې کیدل.دریدر نقاط مختلف، نمونه هایی از نزدیک شدن وجود داشت، مانند نزدیک شدن ختاک و مغل. بعضی از اشراف افغان به عنوان مقامات منصبدار مغول خدمت می کردند.^[4]EnglishSome Afghan nobles served as Mughal Mansabdar officials.پښتوځینو افغان اشرافو د مغلو د منصبدار د چارواکو په توګه دنده ترسره کوله.دریبعضی از اشراف افغان به عنوان مقامات منصبدار مغول خدمت می کردند. جنگ مغول و صفوی در سال های ۱۶۴۹ تا ۱۶۵۳ بین امپراطوری های مغول و صفوی در قلمرو افغانستان مدرن به وقوع پیوست.^[8]^[15]EnglishThe Mughal-Safavid war of 1649-1653 was fought between the Mughal and Safavid empires in the territory of modern Afghanistan.پښتود ۱۶۴۹ تر ۱۶۵۳ د مغلو او صفويانو ترمنځ جګړه د مغلو او صفويانو ترمنځ جګړه وه چې د اوسني افغانستان په خاوره کې وشوه.دریجنگ مغول و صفوی در سال های ۱۶۴۹ تا ۱۶۵۳ بین امپراطوری های مغول و صفوی در قلمرو افغانستان مدرن به وقوع پیوست. در این دوره، سپاه صفویان، شهر قلعه قندهار و دیگر شهرهای استراتژیک را که منطقه را تحت کنترول داشتند، تصرف کردند.^[8]EnglishDuring this period, the Safavid army captured the fortress city of Kandahar and other strategic cities that controlled the region.پښتود دې دورې په جریان کې، د صفویانو اردو د کندهار قلعه ښار او نور ستراتیژیک ښارونه ونیول چې سیمه یې کنټرولوله.دریدر این دوره، سپاه صفویان، شهر قلعه قندهار و دیگر شهرهای استراتژیک را که منطقه را تحت کنترول داشتند، تصرف کردند.

میراث جنگ های مغول-افغانستان

تعامل طولانی مدت بین امپراطوری مغول ها و نیروهای افغان منظره سیاسی منطقه را شکل داد.^[4]EnglishThe prolonged engagement between the Mughal Empire and Afghan forces shaped the political landscape of the region.پښتود مغل امپراتورۍ او افغان ځواکونو ترمنځ اوږدمهاله ښکیلتیا د سیمې سیاسي منظره جوړه کړه.دریتعامل طولانی مدت بین امپراطوری مغول ها و نیروهای افغان منظره سیاسی منطقه را شکل داد. فعالیت های نظامی مداوم به تقویت مرزهای نفوذ بین شبه قاره هند و تپه های افغانستان کمک کرد.^[4]EnglishPersistent military actions helped solidify the boundaries of influence between the Indian subcontinent and the Afghan highlands.پښتوپرله پسې پوځي عملیاتو د هند د نیمه وچې او د افغانستان د غرونو ترمنځ د نفوذ د سرحدونو په ټینګولو کې مرسته وکړه.دریفعالیت های نظامی مداوم به تقویت مرزهای نفوذ بین شبه قاره هند و تپه های افغانستان کمک کرد. نبرد های مهم نظامی در این دوره شامل نبرد علی مسجد (۱۶۷۲)، نبرد چوسا و نبرد کنوج بود.^[9]EnglishMajor military engagements during this era included the Battle of Ali Masjid (1672), the Battle of Chausa, and the Battle of Kannauj.پښتود دې دورې په جریان کې لوی پوځي ښکیلتیا کې د علي مسجد جګړه (۱۶۷۲)، د چوسا جګړه، او د کنج جګړه شامله وه.درینبرد های مهم نظامی در این دوره شامل نبرد علی مسجد (۱۶۷۲)، نبرد چوسا و نبرد کنوج بود. سایر نبرد های قابل توجه شامل نبرد لاهور (۱۷۴۸)، نبرد لانگارکوت و نبرد گذرگاه مالانداری بود.^[9]EnglishOther notable engagements included the Battle of Lahore (1748), the Battle of Langarkot, and the Battle of Malandari Pass.پښتوپه نورو مهمو جګړو کې د لاهور جګړه (۱۷۴۸)، د لانګارکوټ جګړه، او د مالنداري پاس جګړه شامله ده.دریسایر نبرد های قابل توجه شامل نبرد لاهور (۱۷۴۸)، نبرد لانگارکوت و نبرد گذرگاه مالانداری بود.