CAREC Transport Corridor
د CAREC ترانسپورتي دهلیز د ترانسپورتي زیربنا یوه سیمه ایزه شبکه ده چې د مرکزي آسیا، سویلي آسیا او ختیځ آسیا سره وصل کولو لپاره ډیزاین شوې.[1] د مرکزي آسیا سیمه ایز اقتصادي همکارۍ پروګرام په ۱۹۹۷ کې د آسیا پراختیایی بانک لخوا رامینځته شوی ترڅو د مرکزي آسیا او د ټرانسکاکاسیا او سویلي آسیا نږدې برخو هیوادونو ترمنځ اقتصادي همکارۍ ته وده ورکړي. (د کورنیو چارو وزارت) (د اې ډي بي)[2] CAREC افغانستان، آذربایجان، د چین د خلکو جمهوریت، قزاقستان، د قرغزستان جمهوریت، منګولیا، پاکستان، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان سره یوځای کوي. (د چین د خلکو جمهوریت)[1]
د CAREC پروګرام ته کتنه
د CAREC سیمه د یو په چټکۍ سره وده کونکي او ادغام کونکي یوروشیا براعظم په زړه کې موقعیت لري.[3] د CAREC ترانسپورت ستراتیژي ۲۰۳۰ په نومبر ۲۰۱۹ کې د CAREC وزیرانو لخوا تصویب شوه. (د CTS)[3] تر دې دمه، له ۱۶ ملیارد ډالرو څخه ډیرې پانګوونې د ۱۰۰ څخه زیاتو CAREC پورې اړوند پروژو لپاره تصویب شوي.[1] د دسمبر ۲۰۲۵ پورې، برنامې د ملټي موډل ترانسپورت شبکو رامینځته کولو کې د مرستې لپاره ۵۷.۹ ملیارد ډالر پانګوونې متحرک کړې وې.[4] دا پروګرام په څلورو لومړیتوب لرونکو سکتورونو کې د خپلو لاسته راوړنو په اړه په وخت سره معلومات او خپرونې چمتو کوي: ترانسپورت، د سوداګرۍ اسانتیا، انرژي، او سوداګریزه پالیسي.[5]
د ستراتیژیکو ترانسپورتي دهلیزونو
د CAREC شپږو دهلیزونو په سیمه کې کلیدي اقتصادي مرکزونه له یو بل سره نښلوي.[6][12] دوی د نورو اوراسیا او نړیوالو بازارونو سره د CAREC هیوادونو سره نښلوي.[6] د دې دهلیزونو هدف د زیربنا، لوژستیک، ډیجیټل ارتباط، د انرژۍ همکارۍ او د اقلیم په وړاندې د مقاومت مدغم کول دي.[7] ۶c، د اروپا هیوادونه د مینځني ختیځ او سویلي آسیا سره وصل کوي.[8][13] دا پروګرام د کوریډور فعالیت څارنې او اندازه کولو میکانیزم د تجربوي وسیلې په توګه کاروي ترڅو د سرحدونو او دهلیزونو په اوږدو کې د توکو لیږدولو وخت او لګښت و ارزوي او تعقیب کړي. (د CPMM)[9][14]
د افغانستان رول او اړیکې
افغانستان د ۲۰۱۱ کال په اګست کې د تایلنډ په بنکاک کې د یوې غونډې په ترڅ کې د سرحدونو په اوږدو کې د ترانسپورت له تړون سره یوځای شو. (د CBTA)[1] د CBTA هدف د نړیوالو سرحدونو په اوږدو کې د توکو، وسایطو او خلکو حرکت اسانه کول دي.[1][15] دا په CAREC هیوادونو کې د سوداګرۍ فعالیت او پانګوونې ډیروالي لپاره د پولې او ټرانزیټ سوداګرۍ اسانه کوي.[1][16] د افغانستان غړیتوب د یوه مهم ترانسپورتي دهلیز په اقتصادي دهلیز بدلولو کې یو مهم پړاو ګڼل کیږي.[1] دا تړون د پایلټ پروژې په توګه کار کوي ترڅو د اغیزمنې پولې پورې غاړې ترانسپورت لپاره خنډونه له مینځه یوسي.[1]
افغانستان په پنځم دهلیز کې یو مهم ګډون کونکی دی، چې ختیځ آسیا او د مرکزي آسیا له لارې د عربي سمندر سره نښلوي.[1] دا بیا په تاجکستان کې د نیژني پیانج له سرحدي کراس څخه د کورګان ټیوب، دوشانبي، او کارامیک څخه تیریږي.[19] دغه دهلیز د قرغزستان له کرامک، سرې تاش او ایرکهستم له لارې د چین تر پولې پورې هم غځېدلی دی.[1][17]
زیربنا او ملټي موډل ټرانسپورټ
د CAREC دهلیزونه ۳،۶۰۰ کیلومتره سړکونه او ۲،۰۰۰ کیلومتره ریل پټلۍ پوښي.[1] د سیمې ترانسپورتي زیربنا په مجموع کې ۲۶۴,۰۰۰، کیلومتره سړکونه لري.[10] پدې کې ۲،۰۶۶ کیلو متره موټروې، ۱۱،۳۲۱ کیلو متره ملي لویې لارې، او ۷۸ کیلو متره ګړندۍ لارې شاملې دي.[10] د ریل پټلۍ ټولټال ۱۱،۷۱۳ کیلومتره دي.[10] په دې شبکه کې ۴۴ هوایي ډګرونه هم شامل دي، چې ۱۳ یې نړیوال دي، او ۳ سوداګریز سمندري بندرونه.[10]
اقتصادي اغیزې او د سوداګرۍ اسانتیا
د CAREC ترانسپورتي دهلیزونو موخه دا ده چې مرکزي اسیا له نړیوالو بازارونو سره ونښلوي.[7][18] د بیلګې په توګه، د ۵ دهلیز د کراچۍ بندر له لارې د چین د شینکیانګ ولایت او د مرکزي آسیا هیوادونو ته د سوداګرۍ ترټولو لنډه لار چمتو کوي.[11] په CBTA کې د افغانستان د شاملولو تړون موخه د ګمرکي تفتیشونو ساده کول او د وسایطو ترمینځ د لیږدونو لیږد لپاره اړتیاوې کمول دي.[1] د دې هدف دا دی چې د سرحدونو او ټرانزیټ سوداګرۍ اسانه کړي، په دې توګه د سوداګرۍ فعالیت زیات کړي.[1]
سرچینې
- Kyrgyz Republic, Tajikistan welcome Afghanistan into cross-border transport accord
- Central Asia Regional Economic Cooperation Program - Wikipedia
- Transport - CAREC Program
- CAREC Program
- Publications - CAREC Program
- CAREC Corridors
- CAREC corridors to connect Central Asia with global markets, says Ahsan Iqbal
- کریدور های ترانزیتی تاجیکستان - Khalij fars rail
- CPMM - CAREC Corridor Performance Measurement and Monitoring
- Definition
- 48404-003: Central Asia Regional Economic Cooperation Corridor...
- Investment Projects Implementation Group- CAREC Transport corridors
- A network of corridors is the only reliable hedge against Middle East...
- CAREC Corridor Performance Measurement and Monitoring
- Cross-border transportation between Thailand and neighboring countries
- CARTIF: A Potential Catalyst for Cross-Border Trade and Investment in...
- Kyrgyz Republic and Tajikistan: CAREC Regional Road Corridor...
- CAREC Corridors to connect Central Asia with global markets, says...
- Afghanistan Joins Tajikistan, Kyrgyz Republic Cross-Border Transport...