طالبان

منشاء و ظهور

طالبان در اواسط دهه ۱۹۹۰ پس از عقب نشینی سربازان شوروی در سال جنگ شوروی-افغانستان ظهور کردند.^[1]EnglishThe Taliban emerged in the mid-1990s following the withdrawal of Soviet troops during the Soviet-Afghan War.پښتوطالبان د ۱۹۹۰ لسیزې په نیمایي کې د شوروي او افغانستان جګړه په جریان کې د شوروي ځواکونو له وتلو وروسته راپورته شول.دریطالبان در اواسط دهه ۱۹۹۰ پس از عقب نشینی سربازان شوروی در سال جنگ شوروی-افغانستان ظهور کردند. این جنبش پس از فروپاشی رژیم کمونیستی و خرابی بعدی نظم مدنی در سال های جنگ داخلی افغانستان (۱۹۲۸ تا ۱۹۲۹) توسعه یافت.^[1][5] این جنبش در جریان جنگ داخلی دوم افغانستان (۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶) بوجود آمد.^[6]EnglishThe movement emerged during the Second Afghan Civil War (1992-1996).پښتودغه غورځنګ د افغانستان د دویمې کورنۍ جګړې (۱۹۹۲ تر ۱۹۹۶) په ترڅ کې رامنځته شو.دریاین جنبش در جریان جنگ داخلی دوم افغانستان (۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶) بوجود آمد. این جنبش در زمان تشکیل خود از پاکستان حمایت می کرد.^[6]EnglishThe movement received support from Pakistan during its formation.پښتودغه غورځنګ د جوړېدو پر مهال د پاکستان ملاتړ ترلاسه کړ.دریاین جنبش در زمان تشکیل خود از پاکستان حمایت می کرد.

ظهور به قدرت (۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶)

این جنبش در نوامبر ۱۹۹۴، با تسخیر این منطقه از دست نیرو های نقیب الله آخوند، شروع به اعمال کنترول نظامی در سال ولایت قندهار کرد.^[6]EnglishThe movement began to assert military control in Kandahar Province in November 1994, capturing the region from the forces of Naqibullah Akhund.پښتودغه غورځنګ د ۱۹۹۴ کال په نومبر کې د نقیب الله اخوند له ځواکونو څخه د سیمې په نیولو سره په کندهار ولایت کال کې د پوځي کنټرول ټینګول پیل کړل.دریاین جنبش در نوامبر ۱۹۹۴، با تسخیر این منطقه از دست نیرو های نقیب الله آخوند، شروع به اعمال کنترول نظامی در سال ولایت قندهار کرد. در بهار سال ۱۹۹۶، بیش از یک هزار روحانیون مذهبی جلسه ای را برگزار کردند که در آن مجاهد به عنوان "امیر المومنین" اعلام شد.EnglishIn the spring of 1996, over a thousand religious clerics held a meeting where Mujahid was declared the Amir al-Mu’minin ("commander of the faithful").پښتود ۱۹۹۶ کال په پسرلي کې، له زرو څخه زیاتو دیني عالمانو یوه غونډه جوړه کړه چېرته چې مجاهد د امیر المومنین په توګه اعلان شو.دریدر بهار سال ۱۹۹۶، بیش از یک هزار روحانیون مذهبی جلسه ای را برگزار کردند که در آن مجاهد به عنوان "امیر المومنین" اعلام شد. (" فرمانده امین ها ")^[6]

یک جناح منحرف از جنبش در سال ۲۰۱۵ پس از انتصاب اختر منصور به عنوان رهبر طالبان تاسیس شد.^[7]EnglishA breakaway faction of the movement was founded in 2015 following the appointment of Akhtar Mansour as the Taliban leader.پښتوپه ۲۰۱۵ کال کې د طالبانو د مشر په توګه د اختر منصور له ټاکل کیدو وروسته د دې غورځنګ یوه جلا شوې ډله رامنځته شوه.درییک جناح منحرف از جنبش در سال ۲۰۱۵ پس از انتصاب اختر منصور به عنوان رهبر طالبان تاسیس شد. این گروه همچنان به عنوان جنبش اسلامی دانش آموزان شناخته می شود.^[18]EnglishThis group is also referred to as the Islamic Movement of Students.پښتودې ډلې ته د زده کونکو اسلامي غورځنګ هم ویل کیږي.دریاین گروه همچنان به عنوان جنبش اسلامی دانش آموزان شناخته می شود. این جناح که شامل شخصیت هایی مانند شیر محمد آخوندزاده و ملا باز محمد هریس بود، محمد رسول را به عنوان رهبر خود انتخاب کرد.^[7][8]EnglishThis faction, which included figures such as Shir Muhammad Akhundzada and Mullah Baz Muhammad Haris, elected Muhammad Rasul as its leader.پښتودغه ډله، چې د شیر محمد اخندزاده او ملا باز محمد حارث په څیر شخصیتونه پکې شامل وو، محمد رسول یې د خپل مشر په توګه وټاکه.دریاین جناح که شامل شخصیت هایی مانند شیر محمد آخوندزاده و ملا باز محمد هریس بود، محمد رسول را به عنوان رهبر خود انتخاب کرد. این گروه پراکنده در درگیری های مرگبار با جریان اصلی طالبان در مناطق جنوبی و غربی کشور دخیل بود.^[7]EnglishThis splinter group was involved in deadly clashes with the mainstream Taliban in the southern and western regions of the country.پښتودا جلا شوې ډله د هیواد په جنوبي او لویدیځو سیمو کې د طالبانو سره په خونړیو نښتو کې ښکېل وه.دریاین گروه پراکنده در درگیری های مرگبار با جریان اصلی طالبان در مناطق جنوبی و غربی کشور دخیل بود.

اولین دوره حکومت (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱)

طالبان امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱) را تاسیس کردند.^[1]EnglishThe Taliban established the Islamic Emirate of Afghanistan (1996–2001).پښتوطالبانو د افغانستان اسلامي امارت (۱۹۹۶ ۲۰۰۱) نوملړ جوړ کړ.دریطالبان امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱) را تاسیس کردند. در این دوره، ایدئولوژی گروه به شدت تحت تاثیر قوانین اسلامی ملی گرایی پشتون ها و دیوبندی بود.^[1][22]EnglishDuring this period, the group's ideology was heavily influenced by Pashtun nationalism and Deobandi Islamic rules.پښتود دې دورې په جریان کې، د ډلې نظریات د پښتنو ملتپالنه او دیوبندي اسلامي قواعدو لخوا خورا اغیزمن شوي.دریدر این دوره، ایدئولوژی گروه به شدت تحت تاثیر قوانین اسلامی ملی گرایی پشتون ها و دیوبندی بود. حکومت آنها شامل ممنوعیت های مختلف و دیدگاه های خاص در مورد شیوه های فرهنگی بود.^[1]EnglishTheir governance involved various prohibitions and specific views on cultural practices.پښتود دوی حکومت کول د کلتوري کړنو په اړه بیلابیل بندیزونه او ځانګړي نظرونه شامل دي.دریحکومت آنها شامل ممنوعیت های مختلف و دیدگاه های خاص در مورد شیوه های فرهنگی بود.

شورش و مداخله ایالات متحده

پس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱، این گروه به یک شورش تبدیل شد.^[1][9]EnglishFollowing the fall of the Taliban regime in 2001, the group transitioned into an insurgency.پښتوپه ۲۰۰۱ کال کې د طالبانو د رژیم له سقوط وروسته، دغه ډله په یوه یاغیانو کې بدله شوه.دریپس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱، این گروه به یک شورش تبدیل شد. از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱، طالبان با دولت افغانستان و نیروهای بین المللی، از جمله ائتلاف به رهبری ایالات متحده، جنگیدند.^[1][10]EnglishFrom 2001 until 2021, the Taliban fought against the Afghan government and international forces, including a coalition led by the United States.پښتود ۲۰۰۱ څخه تر ۲۰۲۱ پورې، طالبانو د متحده ایالاتو په مشرۍ ائتلاف په ګډون د افغان حکومت او نړیوالو ځواکونو سره جګړه وکړه.دریاز سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱، طالبان با دولت افغانستان و نیروهای بین المللی، از جمله ائتلاف به رهبری ایالات متحده، جنگیدند. در این دوره، این گروه توسط نهادهای مختلف بین المللی به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته شد.^[1]EnglishDuring this period, the group was designated as a terrorist organization by various international entities.پښتوپه دې موده کې، دا ډله د مختلفو نړیوالو ادارو لخوا د تروریستي سازمان په توګه وټاکل شوه.دریدر این دوره، این گروه توسط نهادهای مختلف بین المللی به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته شد. این گروه در برابر گروه های قومی-مذهبی تبعیض آمیز عمل می کرد، از جمله مجبور کردن پیروان اسماعیلی ها برای تبدیل شدن به اسلام سنی.EnglishThe group discriminated against ethno-religious groups, including forcing followers of Ismaili (Shia) to convert to Sunni Islam.پښتودې ډلې د توکمیز - مذهبي ډلو سره تبعیض وکړ، پشمول د اسماعیلي پیروانو مجبورول چې سني اسلام ته بدل شي.دریاین گروه در برابر گروه های قومی-مذهبی تبعیض آمیز عمل می کرد، از جمله مجبور کردن پیروان اسماعیلی ها برای تبدیل شدن به اسلام سنی. (شیعه ها)^[15][23]

بازگشت به قدرت و امارت اسلامی

طالبان در سال ۲۰۲۱ یک حمله بزرگ را آغاز کردند که منجر به پیروزی های نظامی چشمگیر و در نهایت سقوط حکومت افغانستان شد.^[1][2][11]EnglishThe Taliban launched a major offensive in 2021, resulting in stunning military victories and the eventual fall of the Afghan government.پښتوطالبانو په ۲۰۲۱ کال کې یو لوی برید پیل کړ، چې په پایله کې یې حیرانونکې پوځي بریاوې او په پای کې د افغان حکومت سقوط وشو.دریطالبان در سال ۲۰۲۱ یک حمله بزرگ را آغاز کردند که منجر به پیروزی های نظامی چشمگیر و در نهایت سقوط حکومت افغانستان شد. در اوت ۲۰۲۱، آنها به قدرت بازگشتند و امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱) را تاسیس کردند.^[1]EnglishIn August 2021, they returned to power and established the Islamic Emirate of Afghanistan (2021–present).پښتوپه اګست ۲۰۲۱ کې، دوی واک ته راستانه شول او افغانستان اسلامي امارت (۱۹۹۶ ۲۰۰۱) یې تاسیس کړ.دریدر اوت ۲۰۲۱، آنها به قدرت بازگشتند و امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱) را تاسیس کردند. این جنبش به رسمیت شناختن روسیه به عنوان دولت رسمی این کشور را تضمین کرد.^[20]EnglishThe movement secured recognition from Russia as the country's official government.پښتوخوځښت د روسیې لخوا د هیواد د رسمي حکومت په توګه پیژندل شوی.دریاین جنبش به رسمیت شناختن روسیه به عنوان دولت رسمی این کشور را تضمین کرد. جناح منحرف که در سال ۲۰۱۵ تقسیم شده بود، منحل شد و در سال ۲۰۲۱ به رهبری جدید وفاداری کرد.^[7]EnglishThe breakaway faction that had split in 2015 dissolved and pledged allegiance to the new leadership in 2021.پښتوپه ۲۰۱۵ کال کې د بېلتون غوښتونکو ډله ویشل شوې وه او په ۲۰۲۱ کال کې یې نوي مشرتابه ته د وفادارۍ ژمنې وکړې.دریجناح منحرف که در سال ۲۰۱۵ تقسیم شده بود، منحل شد و در سال ۲۰۲۱ به رهبری جدید وفاداری کرد.

سیاست های اجتماعی و روابط بین الملل

تحت حکومت فعلی، طالبان یک سرکوب علیه حقوق زنان را اجرا نموده اند.^[12][15][16]EnglishUnder the current administration, the Taliban have implemented a crackdown on women's rights.پښتوپه اوسني حکومت کې، طالبانو د ښځو د حقونو په وړاندې سخت اقدامات کړي دي.دریتحت حکومت فعلی، طالبان یک سرکوب علیه حقوق زنان را اجرا نموده اند. آنها شرکت زنان در بخش مراقبت های صحی و سایر حوزه های عمومی را ممنوع کرده اند.^[1][13]EnglishThey have issued bans on women's participation in the healthcare sector and other public spheres.پښتودوی د روغتیا په سکتور او نورو عامه برخو کې د ښځو پر ګډون بندیزونه لګولي دي.دریآنها شرکت زنان در بخش مراقبت های صحی و سایر حوزه های عمومی را ممنوع کرده اند. این گروه زنان را از سفر کردن بدون سرپرست مرد منع کرده است.^[1][24][25]EnglishThe group has prohibited women from traveling without male guardians.پښتودې ډلې ښځو ته د نارینه ساتونکو پرته د سفر کولو اجازه نه ده ورکړې.دریاین گروه زنان را از سفر کردن بدون سرپرست مرد منع کرده است. همچنین سخنرانی زن ها را ممنوع کرده است.^[1][26][27]EnglishIt has also banned female speech.پښتودا د ښځو د وینا بندیز هم لګولی دی.دریهمچنین سخنرانی زن ها را ممنوع کرده است. این جنبش یک وزارت برای ترویج فضیلت و جلوگیری از عیب ها را تاسیس کرد.^[19]EnglishThe movement established a Ministry for the Promotion of Virtue and Prevention of Vice.پښتودې غورځنګ د فضیلت د ودې او د بد چلند د مخنیوي لپاره وزارت جوړ کړ.دریاین جنبش یک وزارت برای ترویج فضیلت و جلوگیری از عیب ها را تاسیس کرد. دولت اعدام های عامه را دوباره معرفی کرده است.^[1]EnglishThe administration has reintroduced public executions.پښتوادارې بیا عامه اعدامونه معرفي کړي دي.دریدولت اعدام های عامه را دوباره معرفی کرده است. به رسمیت شناختن بین المللی این گروه همچنان محدود است؛ به عنوان مثال، چین یکی از معدود کشورهایی است که با وجود فقدان به رسمیت شناختن رسمی با دولت تعامل داشته است.^[14]EnglishThe group's international recognition remains limited; for example, China is one of the few countries that has engaged with the government despite the lack of formal recognition.پښتود دې ډلې نړیواله پیژندنه محدوده پاتې ده؛ د مثال په توګه، چین یو له څو هیوادونو څخه دی چې د رسمي پیژندنې نشتوالي سره سره د حکومت سره ښکیل دی.دریبه رسمیت شناختن بین المللی این گروه همچنان محدود است؛ به عنوان مثال، چین یکی از معدود کشورهایی است که با وجود فقدان به رسمیت شناختن رسمی با دولت تعامل داشته است. طالبان همچنان مورد بررسی سازمان های بین المللی از جمله دیوان جنایی بین المللی قرار گرفته اند.EnglishThe Taliban have also been the subject of scrutiny by international bodies, including the International Criminal Court (ICC).پښتوطالبان د نړیوالې جنایي محکمې په ګډون د نړیوالو ادارو لخوا هم د څارنې موضوع ګرځیدلي دي.دریطالبان همچنان مورد بررسی سازمان های بین المللی از جمله دیوان جنایی بین المللی قرار گرفته اند. (ICC ها)^[1][13] تاریخ ۱۵ اوت به عنوان یک تاریخ مهم در تاریخ حقوق زن ها در افغانستان در نظر گرفته می شود.^[21][28]EnglishThe date August 15 is regarded as a significant date in the history of women's rights in Afghanistan.پښتو(د نړیوالې سوداګرۍ شورا) د اګست ۱۵ نیټه د افغانستان کې د ښځو حقونه کال په تاریخ کې یوه مهمه نیټه ګڼل کیږي.دری(ICC ها) تاریخ ۱۵ اوت به عنوان یک تاریخ مهم در تاریخ حقوق زن ها در افغانستان در نظر گرفته می شود.

منابع

1. Taliban - Wikipedia
2. The history of the Taliban | News | Al Jazeera
3. Y Taliban - Wicipedia
4. طالبان - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
5. Taliban | Definition, History, & Facts | Britannica
6. History of the Taliban - Wikipedia
7. High Council of the Islamic Emirate of Afghanistan
8. Muhammad Rasul
9. شورش طالبان
10. طالبان
11. Who are the Taliban? - Origins
12. The Taliban in Afghanistan - Council on Foreign Relations
13. د طالبانو حکومت لا د څارنوال کریم خان د څرګندونو په غبرګون کې څه نه دي ویلي
14. د افغانستان په سوداګريزو توکو بار لومړنی اورګاډی له چین څخه بلخ ته ورسېد
15. Human rights in Afghanistan Amnesty International
16. Afghanistan - Global Centre for the Responsibility to Protect
17. طالبان - ويکيپېډيا
18. طالبان از کجا آمد و چگونه به اینجا رسید - BBC News فارسی
19. Five years under the Taliban: Meduza reports from Afghanistan, where a...
20. 5 things to know after 4 years of Taliban rule in Afghanistan | AP News
21. د افغان ښځو غورځنګ: د اګسټ ۱۵مه د افغانستان په معاصر تاریخ کې یوه ترخه...
22. The Past and Future of Deobandi Islam - Combating Terrorism Center at West Point
23. Afghanistan's Ismaili Shias Face Systematic Persecution Under Taliban...
24. Trapped: How Male Guardianship Policies Restrict Women's Travel and...
25. 'I daren't go far': Taliban rules trap Afghan women with no male...
26. Did the Taliban ban women from speaking in public? - The New Arab
27. 'Frightening' Taliban law bans women from speaking in public
28. August 15: The Beginning of a Dark Era for Women in Afghanistan