انسیکلوپدیا افغانیکاEncyclopædia Afghanica

تاریخ · جغرافیا · مردم · فرهنگ · مکان‌ها · زبان‌هاخط زمانیشجره‌نامه‌هافرهنگکتابخانه

رودخانه هلمند

رودخانه هلمند طولانی ترین رودخانه در افغانستان است که حدود ۱۱۵۰ کیلومتر طول دارد.EnglishThe Helmand River is the longest river in Afghanistan, spanning approximately 1,150 kilometers (715 miles) in length.پښتود هلمند سیند د افغانستان تر ټولو اوږد سیند دی، چې شاوخوا ۱۱۵۰ کیلومتره اوږدوالی لري.دریرودخانه هلمند طولانی ترین رودخانه در افغانستان است که حدود ۱۱۵۰ کیلومتر طول دارد. (۷۱۵ مایل ها)[1][2][3] این رودخانه به عنوان یک منبع آب حیاتی برای جنوب غربی خشک این کشور عمل می کند و آبیاری حیاتی برای میلیون ها نفر را فراهم می کند و از اکوسیستم های متنوع حمایت می کند.[2][4]EnglishIt serves as a vital water source for the country's arid southwest, providing critical irrigation for millions of people and supporting diverse ecosystems.پښتو(۷۱۵ مایلونه) دا د هیواد وچې سویل لویدیځ لپاره د اوبو حیاتي سرچینې په توګه کار کوي، د ملیونونو خلکو لپاره حیاتي اوبه ورکول او د مختلف اکوسیستمونو ملاتړ کوي.دری(۷۱۵ مایل ها) این رودخانه به عنوان یک منبع آب حیاتی برای جنوب غربی خشک این کشور عمل می کند و آبیاری حیاتی برای میلیون ها نفر را فراهم می کند و از اکوسیستم های متنوع حمایت می کند. نام رودخانه به شکل های مختلف تاریخی و زبانی از جمله هیرمند، هلمند و هیالمند ثبت شده است.[1][5][6]EnglishThe river's name has been recorded in various historical and linguistic forms, including Hirmand, Helmund, and Hyalmand.پښتود سیند نوم په بیلابیلو تاریخي او ژبني ډولونو کې ثبت شوی، پشمول هیرمانډ، هلمند، او هیالمانډ.درینام رودخانه به شکل های مختلف تاریخی و زبانی از جمله هیرمند، هلمند و هیالمند ثبت شده است. در آواستا، کتاب مقدس سال Zoroastrianism، به عنوان هیتومنت شناخته شده است، نامی که به معنی "ملکیت یک سد" یا یک زمین است که به سرعت آبیاری می شود.[1][2][5]EnglishIn the Avesta, the sacred book of Zoroastrianism, it is known as Haetumant, a name that translates to "possessing a dam" or a land that is quickly irrigated.پښتوپه ایوستا کې، د Zoroastrianism مقدس کتاب، دا د هټومینټ په نوم پیژندل کیږي، یو نوم چې د "ډیم ملکیت" یا هغه ځمکه چې په چټکۍ سره اوبه کیږي.دریدر آواستا، کتاب مقدس سال Zoroastrianism، به عنوان هیتومنت شناخته شده است، نامی که به معنی "ملکیت یک سد" یا یک زمین است که به سرعت آبیاری می شود.

جغرافیا و هیدرولوژی

این رودخانه در کوه های هندوکش منشأ دارد، به طور خاص در دامنه Bābā که در حدود ۴۰ کیلومتر غرب کابل واقع شده است.[1][2][3][7]EnglishThe river originates in the Hindu Kush mountains, specifically in the Bābā Range located approximately 40 kilometers west of Kabul.پښتوسیند د هندوکش غرونو کې سرچینه لري، په ځانګړي توګه د بابا رینج کې چې د کابل څخه شاوخوا ۴۰ کیلومتره لویدیز کې موقعیت لري.دریاین رودخانه در کوه های هندوکش منشأ دارد، به طور خاص در دامنه Bābā که در حدود ۴۰ کیلومتر غرب کابل واقع شده است. جریان رودخانه تحت تاثیر ذوب برف فصلی از کوه های نزدیک است.[21]EnglishThe river's flow is influenced by seasonal snowmelt from nearby mountains.پښتود سیند جریان د نږدې غرونو څخه د موسمي واورې خټکي لخوا اغیزمن کیږي.دریجریان رودخانه تحت تاثیر ذوب برف فصلی از کوه های نزدیک است. این رودخانه از چندین ولایت کلیدی از جمله اوروزگان، هلمند و نیمروز عبور می کند.EnglishThe river passes through several key provinces, including Orūzgān, Helmand, and Nimruz.پښتوسیند د څو مهمو ولایتونو څخه تیریږي، پشمول د اوروزګان، هلمند، او نیمروز.دریاین رودخانه از چندین ولایت کلیدی از جمله اوروزگان، هلمند و نیمروز عبور می کند.

رودخانه هلمند چندین شاخه مانند ارغنداب، ترناک و ارغستان را دریافت می کند.[1][2][7]EnglishThe Helmand River receives several tributaries, such as the Arghandāb, Tarnak, and Arḡastān.پښتود هلمند سیند څو فرعي سیندونه ترلاسه کوي، لکه ارغنداب، ترنک، او ارګستان.دریرودخانه هلمند چندین شاخه مانند ارغنداب، ترناک و ارغستان را دریافت می کند. در نهایت به سد کمال خان می رسد، جایی که به سمت شمال غربی منحرف می شود.[1]EnglishIt eventually reaches the Kamal Khan Dam, where it deviates toward the northwest.پښتودا په پای کې د کمال خان بند ته رسیږي، چیرې چې دا شمال لویدیز ته اړوي.دریدر نهایت به سد کمال خان می رسد، جایی که به سمت شمال غربی منحرف می شود. این رودخانه در نهایت به حوضه سیستان، یک سیستم از دریاچه ها، باتلاق ها و باتلاق ها در مرز بین المللی تبدیل می شود.[2][7][8]EnglishThe river eventually empties into the Sīstān basin, a system of lakes, marshes, and swamps on the international border.پښتوسیند په پای کې د سیستان په حوض کې ډوبېږي، د نړیوالې پولې په اوږدو کې د جهيلونو، دلنډو او دلنډو سیسټم.دریاین رودخانه در نهایت به حوضه سیستان، یک سیستم از دریاچه ها، باتلاق ها و باتلاق ها در مرز بین المللی تبدیل می شود. حوضه سیستان یکی از خشک ترین مناطق جهان است و در معرض خشکسالی های طولانی مدت قرار دارد.[22]EnglishThe Sīstān Basin is one of the driest regions in the world and is subject to prolonged droughts.پښتود سیستان حوض د نړۍ یو له وچو سیمو څخه دی او د اوږدې وچکالۍ سره مخ دی.دریحوضه سیستان یکی از خشک ترین مناطق جهان است و در معرض خشکسالی های طولانی مدت قرار دارد.

اهمیت تاریخی اش

رودخانه هزاران سال است که فرهنگ های باستانی و قرون وسطی را در این منطقه حفظ کرده است.[2]EnglishThe river has sustained ancient and medieval cultures in the region for thousands of years.پښتوسیند د زرګونو کلونو لپاره په سیمه کې لرغوني او مینځنۍ پیړۍ کلتورونه ساتلي دي.دریرودخانه هزاران سال است که فرهنگ های باستانی و قرون وسطی را در این منطقه حفظ کرده است. این شهر در شاهنامه های فردوسی و گورسابنامه های اسدی ذکر شده است.[1]EnglishIt is mentioned in the Shahnameh of Ferdowsi and the Gorsasbnama of Asadi.پښتودا د فردوسي په شاهنامه او د اسدي په ګورسابنامه کې ذکر شوی دی.دریاین شهر در شاهنامه های فردوسی و گورسابنامه های اسدی ذکر شده است. در اوایل قرن بیستم، رودخانه یک نقطه تمرکز برای توسعه منطقه ای بود؛ در سال های ۱۹۳۱ تا ۱۹۳۲، تیم های مشترک افغان-ایرانی برای بحث در مورد توزیع آب در دلتا رودخانه ملاقات کردند.[9]EnglishIn the early 20th century, the river was a focal point for regional development; in 1931-1932, joint Afghan-Iranian teams met to discuss water distribution in the river delta.پښتود شلمې پیړۍ په لومړیو کې، سیند د سیمه ایز پرمختګ لپاره مرکزي نقطه وه؛ په ۱۹۳۱ تر ۱۹۳۲ کې، د افغانستان او ایران ګډ ټیمونه د سیند په ډیلټا کې د اوبو ویش په اړه بحث کولو لپاره سره ولیدل.دریدر اوایل قرن بیستم، رودخانه یک نقطه تمرکز برای توسعه منطقه ای بود؛ در سال های ۱۹۳۱ تا ۱۹۳۲، تیم های مشترک افغان-ایرانی برای بحث در مورد توزیع آب در دلتا رودخانه ملاقات کردند.

اهمیت تاریخی رودخانه در نام آن منعکس شده است، که برخی از محققان آن را به عنوان "پابند آب" تفسیر می کنند. همچنین در متون تاریخی به عنوان یک نقطه اختلاف برای دسترسی به آب و تعیین مرز از دهه ۱۸۷۰ ذکر شده است.[1][2][8][10]EnglishThe river's historical importance is reflected in its name, which some scholars interpret as "water-bearer." It has also been noted in historical texts as a point of contention for water access and border demarcation since the 1870s.پښتود سیند تاریخي اهمیت د دې په نوم کې منعکس شوی، کوم چې ځینې پوهان د "اوبو وړونکي" په توګه تشریح کوي. دا د ۱۸۷۰ لسیزې راهیسې د اوبو لاسرسي او پولې ټاکلو لپاره د شخړې ټکي په توګه په تاریخي متنونو کې هم یاد شوی.دریاهمیت تاریخی رودخانه در نام آن منعکس شده است، که برخی از محققان آن را به عنوان "پابند آب" تفسیر می کنند. همچنین در متون تاریخی به عنوان یک نقطه اختلاف برای دسترسی به آب و تعیین مرز از دهه ۱۸۷۰ ذکر شده است.

زراعت و آبیاری

در دهه ۱۹۵۰، دولت افغانستان، با حمایت ایالات متحده، اداره دره هلمند را برای مدرن سازی آبیاری تاسیس کرد.EnglishIn the 1950s, the Afghan government, with support from the United States, established the Helmand Valley Authority (HVA) to modernize irrigation.پښتوپه ۱۹۵۰ لسیزه کې، افغان حکومت، د متحده ایالاتو په ملاتړ، د هلمند دره اداره د اوبو لګولو عصري کولو لپاره جوړه کړه.دریدر دهه ۱۹۵۰، دولت افغانستان، با حمایت ایالات متحده، اداره دره هلمند را برای مدرن سازی آبیاری تاسیس کرد. (HVA ها)[2][23] یکی از مهم ترین پروژه های تحت این اقتدار، ساخت سد کاجیکی در اوایل دهه ۱۹۵۰ بود.[2]EnglishOne of the most significant projects under this authority was the construction of the Kajakī Dam in the early 1950s.پښتو(د HVA) د دې ادارې لاندې یو له خورا مهمو پروژو څخه د ۱۹۵۰ لسیزې په پیل کې د کجکي بند جوړول و.دری(HVA ها) یکی از مهم ترین پروژه های تحت این اقتدار، ساخت سد کاجیکی در اوایل دهه ۱۹۵۰ بود. این سد برای آبیاری، کنترول سیلاب و تولید برق آبی طراحی شده بود.[2][19]EnglishThe dam was designed to provide irrigation, flood control, and hydroelectric power.پښتودغه بند د اوبو لګولو، سیلاب کنټرول، او هایډرو الیکټریک بریښنا چمتو کولو لپاره ډیزاین شوی و.دریاین سد برای آبیاری، کنترول سیلاب و تولید برق آبی طراحی شده بود. این اداره در سال ۱۹۶۵ به اداره دره ارغنداب هلمند تغییر نام داد تا حوضه ارغنداب را شامل شود.EnglishThe agency was renamed the Helmand Arghandāb Valley Authority (HAVA) in 1965 to include the Arghandāb basin.پښتودا اداره په ۱۹۶۵ کې د هلمند ارغنداب ویلی اداره نومول شوې ترڅو د ارغنداب حوض شامل کړي.دریاین اداره در سال ۱۹۶۵ به اداره دره ارغنداب هلمند تغییر نام داد تا حوضه ارغنداب را شامل شود. (HAVA)[2] در حالیکه این رودخانه آب لازم برای کشاورزی صحرایی را فراهم می کند، این منطقه از سال ۱۹۷۹ با چالش های قابل توجهی مواجه شده است.[11]EnglishWhile the river provides the water necessary for desert farming, the region has faced significant challenges since 1979.پښتو(د HAVA) پداسې حال کې چې سیند د صحرا کرنې لپاره اړین اوبه چمتو کوي، سیمه له ۱۹۷۹ راهیسې د پام وړ ننګونو سره مخ ده.دری(HAVA) در حالیکه این رودخانه آب لازم برای کشاورزی صحرایی را فراهم می کند، این منطقه از سال ۱۹۷۹ با چالش های قابل توجهی مواجه شده است. یک خشکسالی شدید که بین سال های ۱۹۹۷ و ۲۰۰۲ رخ داد به طور چشمگیری جریان رودخانه را کاهش داد و منجر به افزایش بیابانی در سراسر حوضه شد.[11]EnglishA severe drought occurring between 1997 and 2002 dramatically reduced the flow of the river and led to increased desertification across the basin.پښتود ۱۹۹۷ او ۲۰۰۲ ترمینځ د شدید وچکالۍ پیښې د سیند جریان په ډراماتیک ډول کم کړی او د حوض په اوږدو کې یې د صحرا زیاتوالي لامل شوی.درییک خشکسالی شدید که بین سال های ۱۹۹۷ و ۲۰۰۲ رخ داد به طور چشمگیری جریان رودخانه را کاهش داد و منجر به افزایش بیابانی در سراسر حوضه شد.

روابط آب های مرزی

رودخانه هلمند یک آبراه بزرگ مرزی است که توسط افغانستان و ایران به اشتراک گذاشته شده است.[2][8]EnglishThe Helmand River is a major transboundary waterway shared by Afghanistan and Iran.پښتود هلمند سیند د افغانستان او ایران ترمنځ یوه مهمه اوبه ده.دریرودخانه هلمند یک آبراه بزرگ مرزی است که توسط افغانستان و ایران به اشتراک گذاشته شده است. مدیریت رودخانه و تقسیم آب های آن توسط چارچوب های فنی و حقوقی مختلف اداره می شود.[12][13]EnglishThe river's management and the division of its waters are governed by various technical and legal frameworks.پښتود سیند مدیریت او د دې اوبو ویش د مختلف تخنیکي او قانوني چوکاټونو لخوا اداره کیږي.دریمدیریت رودخانه و تقسیم آب های آن توسط چارچوب های فنی و حقوقی مختلف اداره می شود. یک معاهده آب رسمی در سال ۱۳۵۱ برای مدیریت حوضه رودخانه امضا شد.EnglishA formal water treaty was signed in 1351 (Solar Hijri) to manage the river's basin.پښتود سیند د حوض د مدیریت لپاره په ۱۳۵۱ کې د اوبو رسمي تړون لاسلیک شو.درییک معاهده آب رسمی در سال ۱۳۵۱ برای مدیریت حوضه رودخانه امضا شد. (هجری شمسی)[12][13]

توزیع آب از سد کمال خان یک نقطه کلیدی از معاهده است که نیاز به تقسیم عادلانه جریان دارد.[14]EnglishThe distribution of water from the Kamal Khan Dam is a key point of the treaty, requiring a fair division of the flow.پښتود کمال خان بند څخه د اوبو ویش د تړون کلیدي ټکی دی، چې د جریان عادلانه ویش ته اړتیا لري.دریتوزیع آب از سد کمال خان یک نقطه کلیدی از معاهده است که نیاز به تقسیم عادلانه جریان دارد. اختلافات در مورد حجم آب که به حوضه سیستان می رسد برای دهه ها ادامه داشته است.[15][20]EnglishDisputes regarding the volume of water reaching the Sīstān basin have persisted for decades.پښتود سیستان حوض ته د اوبو د رسیدو په اړه شخړې د لسیزو راهیسې دوام لري.دریاختلافات در مورد حجم آب که به حوضه سیستان می رسد برای دهه ها ادامه داشته است. در سال ۱۹۵۱، یک کمیسیون مشترک یک گزارش را در مورد دلتا رودخانه هلمند به دولت های هر دو کشور ارائه کرد.[16][24]EnglishIn 1951, a joint commission presented a report to the governments of both nations regarding the Helmand River Delta.پښتوپه ۱۹۵۱ کې، یو ګډ کمیسیون د هلمند سیند ډیلټا په اړه د دواړو هیوادونو حکومتونو ته راپور وړاندې کړ.دریدر سال ۱۹۵۱، یک کمیسیون مشترک یک گزارش را در مورد دلتا رودخانه هلمند به دولت های هر دو کشور ارائه کرد. رودخانه همچنان یک موضوع مرکزی در سیاست های آبی منطقه ای است.[17][18]EnglishThe river remains a central theme in regional hydropolitics.پښتوسیند د سیمه ایز هایډروپولیټکس کې مرکزي موضوع پاتې ده.دریرودخانه همچنان یک موضوع مرکزی در سیاست های آبی منطقه ای است.

منابع

  1. هیرمند - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
  2. Helmand River | Afghanistan, Iran, Origin, Dispute, Conflict, Treaty, & Facts | Britannica
  3. هلمند سيند - ويکيپېډيا
  4. Helmand River, Features, Significance, Iran-Afghanistan Dispute
  5. Helmand River - Simple English Wikipedia, the free encyclopedia
  6. Helmand River
  7. HELMAND RIVER i. GEOGRAPHY - Encyclopaedia Iranica
  8. HELMAND RIVER — Brill
  9. سیر مطالعات تخنیکی و نقش بند کمال خان در تطبیق معاهده هلمند
  10. مقاله مروری بر تاریخچه تدوین توافقنامه‌های رودخانه مرزی هیرمند بین ایران و افغانستان
  11. Helmand River | Encyclopedia.com
  12. د هلمند د سیند تړون | د اوبو او انرژي وزارت
  13. د هلمند د سیند تړون | AfGOV
  14. بررسی حقوقی و تاریخی رودخانه هلمند
  15. د هلمند سیند د تړون حقوقي بنسټونه - تاند
  16. Historical Documents - Office of the Historian - History State Gov
  17. د هلمند د سیند پر سر د افغانستان او ایران هایدروپولیتیکي اړیکې
  18. Fayaz Gul MAZLOUM YAR | Assistant Professor | Lecturer & Researcher
  19. Dam | Definition, History, Types, Environmental Impacts, Examples, & Uses | Britannica
  20. Water Wars: Drought, disputes, and deadly skirmishes between Iran and the Taliban
  21. Helmand River - Wikipedia
  22. Sistan Basin - Wikipedia
  23. Helmand Valley Authority | Afghanistan | Britannica
  24. Report of the Helmand River Delta Commission, Afghanistan and...